Gewrichtsparende heupchirurgie

Gewrichtsparende heupchirurgie is de chirurgische behandeling van vormafwijkingen van de heup om slijtage (artrose) te voorkomen of tot stilstand te brengen.

Zie ook: impingement van de heup.

De laatste jaren is duidelijk geworden dat slijtage in het merendeel van de gevallen ontstaat door een vormafwijking van de heup. En niet zozeer door overbelasting zoals bv. bij de knie wel het geval kan zijn. Deze ontwikkeling is de verdienste van prof. Reinhold Ganz uit Bern. Een aantal afbeeldingen op deze site is ook uit de publicaties van zijn groep afkomstig.

Corrigeren van deze vormafwijking van de heup kan het ontstaan van slijtage voorkomen of het verslechteren ervan afremmen. Het grote voordeel van gewrichtsparende heupchirurgie is natuurlijk dat het eigen gewricht behouden blijft en zwaardere belastingen zoals met sport geen probleem hoeven te vormen.

Over het algemeen zijn de resultaten van dit soort behandelingen beter naarmate de slijtage minder vergevorderd is. Als er al duidelijke slijtage is, komt er een omslagpunt waarop meer met een kunstheup (totale heup) te bieden is.

Het is niet zo dat een kunstheup na een gewrichtsparende operatie niet meer zou kunnen; dit maakt weinig verschil. Dit is vergelijkbaar met standsveranderingsoperaties van de knie: op een bepaald moment (voornamelijk bepaald door de mate van slijtage) kan er meer verbetering verwacht worden met een kunstknie dan met een kniegewrichtsparende operatie.

Operatie

Vormafwijkingen van de heup kunnen op twee manieren verholpen worden:

  • chirurgische heupluxatie;
  • voorste benadering van de heup.

Chirurgische heupluxatie
De aanpak waarmee de meeste mogelijkheden voor correctie geboden kunnen worden is met een chirurgische heupluxatie. De heup wordt dan uit de kom gehaald. Met een chirurgische heupluxatie is behandelen van kraakbeenafwijkingen in de kom, en correctie van de vorm van de kom (acetabulum) zelf ook mogelijk.

Voor behandelen van de vormafwijking van de kop zelf is het met een chirurgische heupluxatie ook mogelijk om mallen te gebruiken om de kopvorm na te meten. Nadeel van een chirurgische heupluxatie is, dat het een grotere ingreep is, waarbij ook een deel van de heupknop (trochanter major) moet worden losgemaakt.

'Voorste benadering' van de heup
Bij een 'voorste benadering' van de heup hoeft geen stuk van de heupknop te worden losgemaakt. Maar uit de kom halen van de heup is met deze methode is niet goed mogelijk. Deze methode kan dus alleen gebruikt worden als tevoren is bepaald of behandeling in de heupkom wel of niet nodig is. Aanpassen van de kopvorm is wat moeilijker voor de chirurg dan wanneer de heup uit de kom is, maar het bewegen van de heup en het effect van de correctie kan wel goed getest worden tijdens de ingreep. De nabehandeling is vlotter dan na een chirurgische heupluxatie.

Verschillen tussen de twee operatiemethodes

Dr. Hassan Sadri uit Geneve is tot dusver de enige die vergelijkend onderzoek doet naar de resultaten van chirurgische heupluxatie en kijkoperaties voor behandeling van impingement-heupen. De resultaten zijn vergelijkbaar, de mogelijke complicaties zijn verschillend.

Voor chirurgische heupluxatie kunnen problemen voorkomen met het vastgroeien van de trochanterosteotomie (botschil van de heupknop). Voor de kijkoperatie kan er zenuwletsel optreden bij de huidzenuw de buitenzijde van het bovenbeen, maar ook van de schaamstreek die bij mannen tot gestoorde seksuele functie kan leiden. De 'voorste benadering' van de heup kan tussen deze twee ingrepen ingeschaald worden, omdat snelle nabehandeling mogelijk is en in veel gevallen toch goede correctie van de kopvorm kan worden geboden.

De noodzaak voor chirurgische heupluxatie
In de meeste gevallen is herstel van de vormafwijking van het heupgewricht pas goed mogelijk als de heup uit de kom wordt gehaald. Dit kan met een operatie techniek zoals door prof. Ganz (Bern, Zwitserland) ontwikkeld, waarbij de bloedvoorziening van de heupkop intact gelaten wordt door het gewricht aan de voorzijde (groene pijl) open te maken. (In het verleden kon een deel van de heupkop afsterven als het gewricht op een verkeerde manier werd opengemaakt: `kopnecrose`).

Bij deze operatie worden geen spieren van het bot losgesneden om bij de heup te komen, maar wordt een botdeel met hieraan vast de heupspieren losgemaakt: `trochanterosteotomie` (rode pijl). Dit botdeel en hiermee de spieren worden aan het eind van de ingreep weer met schroeven vastgezet.

Nu kan de vorm van de kop, maar zo nodig ook van de kom worden aangepast. Voor de kop wordt met mallen bekeken wanneer de vorm van de kop weer rond is. Vaak komt dit neer op het opnieuw maken van een normale overgang van het bot van kop naar de hals. Zo mogelijk wordt eventuele kraakbeenschade behandeld.

Voor de kom kan een uitstekend deel van de komwand worden verwijderd. Tijdens de operatie kan worden getest of de beweeglijkheid van de heup hierdoor verbeterd is.

Herstel

In de herstelfase geldt:

  • Om de trochanterosteotomie goed te laten vastgroeien moet het lopen de eerste zes weken na de ingreep met krukken beschermd worden. Belasting op het geopereerde been dient tot ca. 20 kg. beperkt te worden (`aantippen`).
  • De eerste vier weken zitten in diepe stoelen vermijden.
  • Na ca. twee weken kan wel op een hometrainer geoefend worden, met het zadel in een wat hogere stand.
  • Als na zes weken het röntgenonderzoek goed is kan fysiotherapie met krachttraining en gedoseerd rekoefeningen gestart worden. Met name buigen en naar binnen draaien (´endorotatie`) kan actief en gedoseerd passief geoefend worden.
  • Autorijden kan weer als lopen met één kruk goed gaat, dit zal na 4-6 weken zijn.

Bij dit type behandeling is het reëel om te stellen dat de heup niet volledig 'normaal' gemaakt wordt. Het doel is veel meer om iemand zo lang mogelijk met zijn eigen heup te laten functioneren. Afhankelijk van de toestand van het gewrichtskraakbeen bij operatie kunnen er restklachten zijn.

Het duurt ca. 4-6 maanden voor het uiteindelijke behandeleffect meetbaar is. Dit wordt natuurlijk bepaald door wondgenezing, maar ook door krachttraining en rekoefeningen.

Contact

Orthopedie 
Locatie Leyweg

Telefoon(070) 210 6398

image_3006Meer informatie
Locatie Sportlaan

Telefoon(070) 210 6398

image_3006Meer informatie
Juliana Kinderziekenhuis

Telefoon(070) 210 7300 (afsprakenbureau)