Antibiotica- en opnamebeleid bij urineweginfectie kan na studies worden aangepast

"Na een multicenter studie onder SEH-patiënten met een urineweginfectie wordt het landelijk antibioticabeleid aangepast", vertelt internist Kees van Nieuwkoop van het HagaZiekenhuis die blij is met het mooie resultaat. Kees is mede-initiatiefnemer van de studie en werkte hierin samen met het LUMC.

Kees V Nieuwkoop

Internist Kees van Nieuwkoop deed samen met onderzoekers van LUMC meerdere studies bij SEH-patiënten met urineweginfecties

In het HagaZiekenhuis komen jaarlijks ca. 300 patiënten op de Spoedeisende Hulp terecht vanwege een gecompliceerde urineweginfectie. Het is de op 1 na grootste groep patiënten die met een infectie op de SEH belandt. Alleen het aantal luchtweginfecties is groter.

Zo'n 90% van de patiënten die met koorts bij een urineweginfectie naar de SEH komen, moet worden opgenomen. De patiënt krijgt als behandeling antibiotica via een infuus (intraveneus). Ca. 5% hiervan beland zelfs op de Intensive Care vanwege een ernstige sepsis (bloedvergiftiging). In de studie werd gekeken of het aantal opnames kon worden teruggedrongen door gebruik te maken van een beslismodel. In het model (gegevens uit anamnese en lichamelijk onderzoek) waren er 3 mogelijkheden. (1) De patiënt kan naar huis. (2) Overwegen of patiënt naar huis kan en (3) Opname in het ziekenhuis. Tijdens de studie bleek echter dat van diegenen die thuis werden behandeld er meer dan 20% alsnog moest worden opgenomen. Daarom werd deze studie voortijdig afgebroken.

"Bij iedere patiënt was het eerste bloedmonster, afgenomen op de SEH, bewaard. Hieruit werd later de biomarker pro-adrenomedulline (pro-ADM) bepaald om te onderzoeken of deze biomarker kan voorspellen wie een gecompliceerd beloop (zoals heropname) ging krijgen. Dit bleek inderdaad het geval. Indien pro-ADM zou zijn gebruikt dan zou in plaats van de gebruikelijke 90% maar 66% van de patiënten opgenomen hoeven te worden waarbij dan van diegenen die thuis worden behandeld hooguit 2% alsnog naar de SEH terugkomt. Een nieuw onderzoek waarbij pro-ADM op de SEH wordt toegepast met als doel dat op een veilige manier het opnamepercentage naar beneden gaat, moet worden verricht om aan te tonen of dit in de praktijk inderdaad ook kan worden toegepast. Dit past goed in het transitieprogramma (de juiste zorg op de juiste plek) van het HagaZiekenhuis"

Een andere studie onderzocht of 7 dagen antibiotica bij patiënten met een urineweginfectie met koorts, even effectief is als de gebruikelijke 14 dagen antibiotica. Zowel mannen als vrouwen deden aan deze studie mee. In de 2e week kregen alle patiënten een placebo of echt antibioticum waarbij patiënt, behandelend arts en onderzoeker niet wisten wat de patiënt kreeg. Bij de vrouwengroep bleek 7 dagen antibiotica voldoende te helpen. Bij de mannen was wel 14 dagen antibiotica nodig aangezien een verkorte kuur van 7 dagen de eerste maand duidelijk vaker gepaard ging met een recidief urineweginfectie. Op de lange termijn (3 maanden) was er echter geen verschil. Anders gezegd, het maakt bij mannen weinig verschil of je 7 of 14 dagen behandeld, ze krijgen even vaak een recidief urineweginfectie alleen komt die later als je met 14 dagen bent behandeld. Het verkorten van de antibioticabehandeling geeft minder kans op bijwerkingen en resistentievorming.  

De Stichting Antibioticabeleid (SWAB) formuleert de landelijke richtlijnen voor het gebruik van antibiotica. De resultaten van deze studie worden verwerkt in een nieuwe update van de landelijke SWAB-richtlijn 'Gecompliceerde Urineweginfecties' waaraan thans wordt gewerkt en Kees van Nieuwkoop een van de commissieleden is.

De studieresultaten werden gepubliceerd in de vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften BMC Medicine, Journal of Infection en BMC Infectious Diseases.

van Nieuwkoop C, van der Starre WE, Stalenhoef JE, van Aartrijk AM, van der Reijden TJ, Vollaard AM, Delfos NM, van 't Wout JW, Blom JW, Spelt IC, Leyten EM, Koster T, Ablij HC, van der Beek MT, Knol MJ, van Dissel JT.Treatment duration of febrile urinary tract infection: a pragmatic randomized, double-blind, placebo-controlled non-inferiority trial in men and women.BMC Med2017 Apr 3;15(1):70.


Stalenhoef JE, van der Starre WE, Vollaard AM, Steyerberg EW, Delfos NM, Leyten EMS, Koster T, Ablij HC, Van't Wout JW, van Dissel JT, van Nieuwkoop C. Hospitalization for community-acquired febrile urinary tract infection: validation and impact assessment of a clinical prediction rule.BMC Infect Dis. 2017 Jun 6;17(1):400.

 

Stalenhoef JE, van Nieuwkoop C, Wilson DC, van der Starre WE, Delfos NM, Leyten EMS, Koster T, Ablij HC, Van't Wout JJW, van Dissel JT. Biomarker guided triage can reduce hospitalization rate in community acquired febrile urinary tract infection. J Infect. 2018 Jul;77(1):18-24.