Holvoet

Een holvoet heeft een 'hoge wreef', meestal ook scheefstand van de hiel en kromme tenen. Een exacte definitie is er niet, omdat de vorm en bouw van de voet nogal varieert. 

Holvoet 2002

Oorzaak

Bij een holvoet (ook wel: 'pes cavus' of 'pes vavus' genoemd) is de voetvorm veranderd door een verstoord evenwicht tussen de spieren die de enkel, voet en tenen bewegen. Hoe erger de holvoet, des te meer reden om de oorzaak te zoeken, want bij ongeveer tweederde van de holvoeten is er een neurologische oorzaak. Dit kunnen vele aandoeningen zijn, bv.:

  • HMSN (Hereditaire Motorische en Sensibele Neuro-pathie, een moeilijke naam voor een erfelijke spierziekte)
  • een spina bifida occulta (verborgen en daarmee hele milde vorm van een open ruggetje)
  • polio
  • syringomyelie (vochtblazen in het ruggenmerg)
  • spierversterf na een breuk van het onderbeen.

Omdat deze aandoeningen (deels) ook erfelijk kunnen zijn, en dit dus van belang kan zijn voor de kinderen van patiënten met een holvoet, wordt door de orthopedisch specialisten in het HagaZiekenhuis altijd ook de neuroloog gevraagd om een eventuele (erfelijke) aandoening op te sporen.

Concreet betekent dit, dat u na het consult van de orthopeed ook naar de neuroloog verwezen zult worden. Deze onderzoekt of er sprake is van een zenuwaandoening met een zgn. EMG (Electro-Myo-Gram, een spier/zenuwonderzoek).

Klachten

Holvoet 1002

Iedere holvoet is anders en de klachten verschillen van patiënt tot patiënt. Dit hangt o.a. af van welke spiergroepen meer of minder uitgevallen zijn.

Over het algemeen klagen patiënten over spierzwakte en een vermoeid gevoel in de voeten, balansstoornissen met frequente verzwikkingen van de enkel, pijnlijke drukplekken aan de buitenkant van de voet en bij de grote teen, en toenemende holling en scheefstand van de voet.

Ook de klauwtenen kunnen klachten veroorzaken, zowel in de tenen zelf als onder de voorvoet. (Zie hamerteen.) Dit kan nog versterkt worden door een nogal eens aanwezige spitsvoet. In het begin zijn de ontstane afwijkingen nog soepel, maar uiteindelijk kan een stugge holvoet met naar binnen kanteling van de hiel en enkel ontstaan, de zgn. rigide cavovarusvoet. Vaak is er dan ook een spitsstand.


Behandeling

Niet-operatief
Het merendeel van de patiënten met een holvoet met klachten kan zonder operatie behandeld worden. Hierbij wordt geprobeerd de voet recht te krijgen, drukplekken te ontlasten en de stabiliteit te verbeteren.

Dit begint met het aanmeten van steunzolen in milde gevallen. Ook kunnen schoenaanpassingen nodig zijn, zoals een ophoging van een paar millimeter onder de buitenkant van de schoenzool (een 'laterale schoor'). Soms kunnen orthopedische schoenen uitkomst bieden. Deze worden door een orthopedisch schoenmaker op maat gemaakt met alle benodigde aanpassingen. Hoe schever de achtervoet en hoe erger de spits, des te hoger en steviger de schoenvoorziening zal moeten zijn.

Om deze schoenen je hele leven te dragen blijkt voor veel mensen een hele opgave. Dat kan een reden zijn om te opereren. Een enkele keer zijn de afwijkingen zo ernstig dat schoenen geen goede oplossing meer kunnen bieden om redelijke afstanden te kunnen lopen - ook een reden voor operatieve correctie.

Operatief
Als de afwijkingen zo ernstig zijn dat er geen schoenen meer te maken zijn die uw klachten voldoende verminderen kan een operatie kan noodzakelijk zijn. Maar ook in een eerder stadium kan een operatie noodzakelijk of nuttig zijn om de stand en de functie van de voet te verbeteren.

Er is niet één operatie die altijd toegepast kan worden, omdat er zoveel verschillen in vorm, soort en ernst van holvoeten zijn. Bij iedere patiënt wordt een individueel behandelplan opgesteld. Het doel is meestal een rechte en stabiele voet te creëren.

Indien de afwijkingen nog voet nog soepel zijn, kan meestal volstaan worden met enkele simpele standsveranderingen van botten in de voet, meestal gecombineerd met peesverplaatsingen om het evenwicht in de spiersturing te herstellen. Het voordeel van een dergelijke gewrichtssparende ingreep is dat alle gewrichten beweeglijk blijven en beter aangestuurd worden.

Holvoet 3002l

Soepele holvoet (rechter voet) met klauwtenen, vooraanzicht

Holvoet 3002r

Achteraanzicht, holvoet rechts

Holvoet 4004

Dezelfde holvoet rechts ná operatieve correctie dmv peesverplaatsingen en botcorrecties.

Holvoet 5004

Röntgenfoto's van dezelfde patiënt, bovenaanzicht en zijaanzicht vóór operatie.

Schermafbeelding _2016_02_18_om _135642

Röntgenfoto van dezelfde patiënt ná de operatie, bovenaanzicht en zijaanzicht.

Bij een stugge holvoet moet meestal de achtervoet gecorrigeeerd worden. Hierbij worden drie gewrichten in een rechte stand vastgemaakt, de zgn. triple-artrodese. Vaak wordt ook deze gecombineerd met peesverplaatsingen /verlengingen (bijv. een achillespees verlenging). Bedenk wel dat geen enkele operatie de holvoet tot een normale voet kan maken, maar wel een veel functionelere en rechtere, stabielere voet.

Holvoet 8002

Stugge holvoet voor ..

Holvoet 9002

...en na operatie met peesverplaatsingen en botcorrecties.

De operaties om een holvoet te corrigeren kunnen over het algemeen met een korte opname (twee dagen) gebeuren en soms via een dagopname.

De nabehandeling is vrij lang en afhankelijk van welke operatie precies gedaan is. Deze nabehandeling varieert van zes weken tot drie maanden gips en daarna nog enkele weken fysiotherapie, met name oefentherapie. Bij de fysiotherapie leert u de verplaatste pezen weer te gebruiken en meer coördinatie en balans in de diverse spiergroepen van de enkel en voet te krijgen.

Holvoet 10002

Stugge holvoet met klauwtenen voor en na operatie met achillespees verlenging, triple artrodese, correctie eerste middenvoetsbeentje en klauwteen correcties.

Holvoet 11002

En de röntgenfoto's voor en na operatieve correctie van bovenstaande stugge holvoet met klauwtenen.

Resultaten

De resutaten van de holvoet operaties zijn over het algemeen erg goed. Uit onderzoek (2010) van het HagaZiekenhuis kwam naar voren dat 93% van de patiënten zich opnieuw zou laten opereren voor dezelfde aandoening onder dezelfde omstandigheden.

In de onderzoeksperiode was het resultaat soms zo goed, dat de patiënt weer in normale confectieschoenen kon lopen in plaats van in orthopedische schoenen. Hoewel dit laatste niet het doel is, geeft het aan dat er goede mogelijkheden zijn om dit soort voeten operatief te verbeteren. Nogmaals: de voeten worden niet normaal, maar wel (veel) beter in functie, stand en belastbaarheid.

Mogelijke complicaties

Zoals bij alle chirugische ingrepen is er een kleine kans op complicaties. Gelukkig komen deze slechts weinig voor. Algemene complicaties zijn infectie, trombose en nabloeding.

Specifieke complicaties bij holvoetchirurgie:

  • Het eventueel niet aan elkaar vastgroeien van doorgezaagde botstukken en/of opgeheven gewrichten.
  • Ondercorrectie, als de afwijking zo ernstig is dat deze niet voor 100% te corrigeren is.
  • Een enkele keer ontstaat er een plekje met gevoelloosheid aan de voet, omdat een huidzenuwtje verkleefd of beschadigd kan raken door de ingreep.

Downloads

Folder Triple artrodese

Contact

Orthopedie 
Locatie Leyweg

Telefoon(070) 210 6398

image_3006Meer informatie
Locatie Sportlaan

Telefoon(070) 210 6398

image_3006Meer informatie
Juliana Kinderziekenhuis

Telefoon(070) 210 7300 (afsprakenbureau)